အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်(U.S. President Donald Trump) နှင့် ကြားဝင်ဖျန်ဖြေပေးသည့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့က အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးအတွက် ကနဦးသဘော တူညီမှုတစ်ရပ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးမည်ဟု ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့၌ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ သို့သော် အီရန်နိုင်ငံဘက်မှ သဘောတူညီချက်လက်မှတ်ရေးထိုးမည့်အချိန်ကာလနှင့်ပတ်သက်၍ အတည်မပြုသေးဘဲ ရက် အနည်းငယ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်းသာ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ်ရှက်ဘတ်စ်ရှာရစ်ဖ်ကနှစ်ဖက်အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်း ရေးသဘောတူညီမှုမူဘောင်တစ်ရပ်ကို သဘောတူညီထားပြီး အီလက် ထရွန်နစ်နည်းလမ်းဖြင့် လက်မှတ်ရေးထိုးရန်စီစဉ်နေကြောင်း၊ ထို့နောက် နည်းပညာအဆင့်ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်ပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထရမ့်ကလည်း အီရန်နှင့် သဘောတူညီမှုရရှိပါက ကမ္ဘာ့ရေနံတင်ပို့မှုအတွက် အရေးပါသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား(Strait of Hormuz)ကို ချက်ချင်းပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘက်မှလည်း အီရန်က ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပါက အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ်ချမှတ်ထားသည့် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ဖြေလျှော့ ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားထားပါသည်။

သက်ဆိုင်ရာသတင်းရင်းမြစ်များ၏ဖော်ပြချက်အရ မူကြမ်းသဘောတူညီချက်တွင် အမေရိကန်က အီရန်၏ Frozen Iranian Assets(အမေရိကန်နှင့်အနောက်နိုင်ငံတွေများက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု(Sanctions) ကြောင့် အသုံးပြုခွင့်မပေးဘဲ ထိန်းသိမ်းထားသည့် ငွေကြေးများ)အနက် အီရန်နိုင်ငံပိုင် ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီသောငွေကြေးများကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးရန်နှင့် ရေနံတင်ပို့မှုဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအချို့ကို ဖြေလျှော့ပေးရန်ပါဝင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။အပြန်အလှန်အားဖြင့် အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးရမည်ဖြစ်ပါ သည်။

ထို့ပြင် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် ဆွေးနွေးမှုများကို ရက်ပေါင်း(၆၀)ကြာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ် ကြောင်းသိရသည်။ အမေရိကန်ဘက်က အီရန်၏ မြင့်မားစွာသန့်စင်ထားသည့် ယူရေနီယံများကို ဖျက်သိမ်းဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း အီရန်နိုင်ငံကမူ ယူရေနီယံကို သန့်စင်မှုလျှော့ချထားသည့် ပုံစံဖြင့် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလိုကြောင်း ပြောကြားထားပါသည်။

အဆိုပါသဘောတူညီချက်တွင် အစ္စရေးနိုင်ငံပါဝင်မည်မဟုတ်ကြောင်း အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုက ပြောကြားခဲ့ပြီး အစ္စရေးအနေဖြင့် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးခြိမ်းခြောက်မှုများအပေါ် လိုအပ်သလိုဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အစ္စရေးအရာရှိများက ပြောကြားခဲ့ပါသည်

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုရရှိပါက ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးကွက်တည်ငြိမ်မှုပြန်လည်ရရှိလာနိုင်ပြီး ဟော်မုဇ်ရေ လက်ကြားမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာစွမ်းအင်ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များပြန်လည်ချောမွေ့လာမည်ဟု လေ့လာသူများက သုံးသပ်ထားကြပါ သည်။

သတင်းရင်းမြစ်။ The Korea Times(15.6.2026) https://www.koreatimes.co.kr/world/20260615/trump-says-deal-is-reached-to-end-iran-war-and-us-naval-blockade                                                                                   (ဝင်းပပသူ၊ စီးပွားရေးသံမှူး၊ ဆိုးလ်မြို့)