ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဒီဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်ရေး အခြေခံစည်းမျဉ်းများဖြစ်သည့် E – commerce သဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံသည့်နိုင်ငံများ (Co-sponsors) က မကြာမီ အတည်ပြုပြဌာန်းနိုင်ရေး ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့က ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

E – commerce သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် (Ratification process) မှာ (၁၄) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာခံ (MC14) ၌ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ ကျော်က ချမှတ်ခဲ့သည့် ကြားကာလအစီအမံများမှ ၁ ခု ဖြစ်ပြီး၊ သဘောတူညီချက်ကို ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) ၏ စည်းမျဉ်းစာအုပ် (Rulebook) အတွင်း ထည့်သွင်းရန်မှာမူစောင့်ဆိုင်းနေရဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

E –commerce သဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံသည့်နိုင်ငံများ (Co-sponsors) တွင် ပါဝင်သော ချီလီနိုင်ငံက အတည်ပြုပြဌာန်းနိုင်ရေးကို ဆက်လက်ထောက်ခံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အစည်းအဝေးဦးဆောင်သူဖြစ်သည့် စင်ကာပူနိုင်ငံက သဘောတူညီချက် အသက်ဝင်ရန် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ နိုင်ငံက အတည်ပြုပြဌာန်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ မေလလယ်မှစ၍ အကောင်အထည်ဖော်ရန်ထောက်ခံသည့် နိုင်ငံအားလုံးကလိုလားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံက E – commerce သဘောတူညီချက်နှင့် ကြားကာလအစီအမံများ ကျန်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအား မိတ်ဆက်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး သဘောတူညီချက် အကောင်အထည်ဖော်ရေးနည်းပညာဆိုင်ရာ အကူအညီများ၊ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေးများ၊ ထိတွေ့ဆွေးနွေးခြင်းများ ဆောင်ရွက် သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ 

ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Johanna Hill က ဒီဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် သင်တန်းများ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့မှ AI အကူအညီဖြင့် သင်တန်းလိုအပ်ချက်များကို ကူညီပေးနိုင်ကြောင်း၊ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ အမေရိကတိုက်ရှိနိုင်ငံများအကြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဘဏ်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ အာဖရိက၊ လက်တင်အမေရိကနှင့် ကာရေဘီယံနိုင်ငံများ၏ ဒီဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်မှု အခြေခံအဆောက်အဦအပေါ် လေ့လာဆန်းစစ်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ ဒီဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းသင်တန်းများလည်း ဖွင့်လှစ်နေပြီး သုတေသနနှင့် လေ့လာဆန်းစစ်မှုများကို ကူညီပေးနိုင်ပါကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအများအပြားက E – commerce သဘောတူညီချက် အတည်ပြုပြဌာန်းနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်နေသော ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၏ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများကို တင်ပြခဲ့ကြပါသည်။

စာကြွင်း

E – commerce သဘောတူညီချက် (ECA) သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဒီဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်ရေးကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်၊ ပွင့်လင်းသော ဒီဂျစ်တယ်ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ရပ် ဖြစ်ထွန်းလာစေရန်နှင့် အွန်လိုင်းအရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်မှုများအပေါ် ယုံကြည်မှုမြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ 

ECA ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) သဘောတူညီချက်၏ နောက်ဆက်တွဲ (၄) ၌ ထည့်သွင်းရန် ပထမဆုံးအကြိမ် တောင်းဆိုချက်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အထွေထွေကောင်စီ (General Council) ထံ တင်ပြခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၉၀ ခန့် ပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လအထိ အဖွဲ့ဝင် ၇၃ နိုင်ငံက အပြီးသတ် ECA သဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံထားကြပြီး WTO ၏ ဥပဒေမူဘောင်အတွင်း ထည့်သွင်းရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စောင့်ဆိုင်းနေဆဲဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး၏ ၇၀ % ခန့် ဆောင်ရွက်နေသော WTO အဖွဲ့ဝင် ၆၇ နိုင်ငံက ကြားကာလအစီအမံများမှတစ်ဆင့် ECA ကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သွားရန် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ (MC14 ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာခံ) တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ 

ယခု သဘောတူညီချက်သည် လက်ခံအတည်ပြုလွှာ (Instruments of acceptance) ၄၅ စောင် တင်သွင်းပြီးပါက စတင်အသက်ဝင်မည်ဖြစ်သည်။

Source:   https://commerce.gov.mm/